Knowledge

ြမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဘဏ္လုပ္ငန္းကို ပထမဦးဆုံး စတင္လုပ္ကိုင္သူ.. ေလွထိုးသားဘဝမွ အခ်မ္းသာဆံုး စီးပြားေရးလုပ္ငန္း႐ွင္ ျဖစ္လာသူ

၁၉၀၀ျပည့္ႏွစ္ဝန္းက်င္ကပင္ အိႏၵိယ႐ူပီးေငြ သိန္းတစ္ရာခန႔္ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံထားသည့္ “ဦးရဲေက်ာ္သ

‘အင္’ကုမၸဏီလီမီတက္”လုပ္ငန္းကို တည္ေထာင္ခဲ့သူ၊ သူ႔ေခတ္သူ႔အခါက ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ အခ်မ္းသာဆုံး လုပ္ငန္းရွင္၊ သူ႔လက္ႏွင့္ထိသမွ် ေငြျဖစ္သည္ဟု တင္စားေျပာခံရသူ၊ အိႏၵိယအစိုးရကပင္ ဖိတ္ၾကား၍ သူေဌးဘြဲ႕ႏွင့္ က်က္သေရေဆာင္ ေ႐ႊစလြယ္ ခ်ီးျမႇင့္ခံခဲ့ရသူျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသင္ပညာမရွိေသာ္လည္း ထူးျခားေသာ ဇြဲလုံ႕လ ဝီရိယ တီထြင္ဉာဏ္ႏွင့္ျပည့္စုံ၍ ေလွထိုးသားဘဝမွ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ ျဖစ္လာသူ၊ သူေဌးျဖစ္လာေသာ္လည္း ဘဝမေမ့ဘဲ ေလွထိုးသားဘဝက အသုံးျပဳခဲ့သည့္ ေလွာ္တက္ကို ေ႐ႊခ်လ်က္ အိမ္တြင္ ခ်ိတ္ဆြဲထားသူ

ထူးျခားမႈတစ္ရပ္မွာ အမ်ားအက်ိဳးအတြက္ ေန႔စဥ္ နံနက္ ၄ နာရီ အိပ္ရာမွထကာ လက္ဆြဲမီးအိမ္ကိုင္ ကုလား တပည့္ကေလးႏွင့္အတူ ၿမိဳ႕ကိုလွည့္၍ “အရပ္သားတို႔၊ ႐ြာသားတို႔၊ ထၾကေလာ့၊ ေရထဲတြင္ ေငြေတြေမွ်ာေနသည္၊ ဆယ္ယူၾကေလာ့”ဟု ေဆာ္ဩေလ့ရွိသူ

စသည့္ ေကာင္းသတင္းအဖုံဖုံႏွင့္ျပည့္စုံေသာ စြန႔္စားတီထြင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ဦးရဲေက်ာ္သူကို ၁၈၃၃ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၅ရက္ေန႔၌ ယခု ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နိုင္ငံ၊ ပင္းဝါၿမိဳ႕အနီး ပဲတလီေက်း႐ြာ၌ ဖြားသည္။ အဖမွာ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား ဦးဒိုးေအာင္ႂကြယ္ျဖစ္၍

ီအစ္ကို ၄ဦးတြင္ တတိယေျမာက္ျဖစ္သည္။ အစ္ကို ရဲေဘာ္သြယ္၊ ရဲျမသြယ္ႏွင့္ ညီမွာ ရဲေအာင္ရွီ ျဖစ္သည္။အ႐ြယ္ေရာက္လွ်င္ ညီအစ္ကိုႏွစ္ဦး မိမိတို႔၏ဇာတိ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕သို႔ အလုပ္ရွာရန္ ျပန္လာၾကသည္။ မၾကာမီ အစ္ကိုျဖစ္သူမွာ မိဘမ်ားထံ ျပန္သြား

တစ္ဦးတည္း စစ္ေတြ၌ ႀကဳံရာအလုပ္ကို လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။ ပထမဦးဆုံး စစ္ေတြၿမိဳ႕ ကန္ဒကာသူေဌးႀကီး ဦးသံႃခြီ၏ ကုန္ေရာင္းေလွတြင္ ေလွထိုးသားအျဖစ္ စတင္လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။ အလုပ္ကို ရိုးရိုးသားသားႏွင့္ႀကိဳးစား႐ုံမွ်မက ဝီရိယရွိမႈ အေျမာ္အျမင္ရွိမႈတို႔ေၾကာင့္

ေလွထိုးသား ေမာင္ရဲေက်ာ္သူကို သူေဌးႀကီး ဦးသံႃခြီက သမီးျဖစ္သူ မသံဒါျဖဴ ႏွင့္ လက္ထပ္ေပးခဲ့သည္။ လက္ထပ္ပြဲၿပီးေနာက္ ရရွိေသာ မဂၤလာလက္ဖြဲ႕ရတနာေ႐ႊေငြမ်ားကို ေယာကၡမ၏အလုပ္တြင္ ရွယ္ယာအျဖစ္ ျပန္လည္အပ္ႏွံ၍ စီးပြားေရးကိုေဇာက္ခ်လဳပ္ကိုင္ခဲ့သည္။

သစ္လုပ္ငန္း၊ အေရွ႕ပါကစၥတန္ (ယခု ဘဂၤလားေဒ့ရွ္)မွ ေ.ဆး႐.ြက္ေရာင္းဝယ္ေရးလုပ္ငန္း၊ ပင္လယ္ကူး ေလွသမၺန္မ်ားမွ ျမစ္သဲရွင္ဝယ္ယူမႈ လုပ္ငန္း၊ စစ္ေတြၿမိဳ႕အနီး ေျမရိုင္းမ်ား ဝယ္ယူျမႇုပ္ႏွံမႈလုပ္ငန္း၊ ေျမငွားလုပ္ငန္း၊ ဆန္စပါး ေရာင္းဝယ္ေရး၊ ဗ်ိဳင္းေတာင္၊ဗ်ိဳင္းေမႊး

ေရာင္းဝယ္ေရးလုပ္ငန္း စသည့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ိဳးစုံ လုပ္ကိုင္ခဲ့ရာ ထိုေခတ္ထိုအခါက ရခိုင္ျပည္နယ္ စစ္ေတြၿမိဳ႕၌ အခ်မ္းသာဆုံးလုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးျဖစ္ခဲ့သည္။ ဦးရဲေက်ာ္သူသည္ ေအာက္ေျခမွတက္လာသူ ဘဝနာခဲ့သူပီပီ ဆင္းရဲသား၊ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ားအေပၚ

စာနာမႈရွိသည္။ ဆန္စပါးေရာင္းဝယ္ေရးလုပ္ငန္းတြင္ မိုးဘရားသား၊ စတီးဘရားသား၊ ဘလုတ္ဘရားသား စသည့္ နိုင္ငံျခားကုမၸဏီမ်ား၏ေဈးႏွိမ္မႈကို နည္းမ်ိဳးစုံႏွင့္ကာကြယ္၍ ရခိုင္ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား မနစ္နာေစရန္ စပါးေဈးကို ပိုမိုေပးခဲ့သည္။

ဦးရဲေက်ာ္သူ၏ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားအနက္ စစ္ေတြၿမိဳ႕ ၌ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည့္ “ဦးရဲေက်ာ္သူ အင္ကုမၸဏီလီမီတက္” လုပ္ငန္းသည္ အထင္ရွားဆုံးျဖစ္သည္။ ဤလုပ္ငန္းတြင္ ကုမၸဏီရွယ္ယာပိုင္ဆိုင္သူမ်ားထံမွ အပ္ေငြႏွင့္ ထုတ္ေငြမ်ားကို ခ်က္လက္မွတ္စနစ္သုံး၍ ေငြေခ်းျခင္း၊

ေ႐ႊေပါင္၊ ေျမေပါင္လက္ခံျခင္းတို႔ကို ေဆာင္႐ြက္ေသာေၾကာင့္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ပထမဦးဆုံး ဘဏ္လုပ္ငန္းပိုင္ရွင္ဟု သတ္မွတ္ၾကသည္။ ထိုဘဏ္လုပ္ငန္းသည္ ၁၉၁၀ျပည့္ႏွစ္ဝန္းက်င္တြင္ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံမႈ ႐ူပီးေငြ သိန္းတစ္ရာေက်ာ္ရွိသည္။ ဦးရဲေက်ာ္သူ ကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္

သတၱမေျမာက္သားျဖစ္သာ ဦးေ႐ႊသာသည္ ၁၉၂၄ခုႏွစ္ ဝန္းက်င္တြင္ တရားဝင္ဘဏ္အျဖစ္ စနစ္တက်တည္ေထာင္၍ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့သည္။ ယင္းဘဏ္မွ “မသံဒါျဖဴ အင္ ကုမၸဏီလီမီတက္”ကို ခြဲျခားတည္ေထာင္၍ အိမ္ငွားခ၊ ေျမငွားခ ေကာက္ခံသည့္လုပ္ငန္းမ်ားကို

လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ဦးရဲေက်ာ္သူ၏အင္ကုမၸဏီလီမိတက္မွာ ျမန္မာအမ်ိဳးသားဘဏ္ျဖစ္ၿပီး ဒုတိယဘဏ္မွာ ၁၉၂၆ခုႏွစ္တြင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕၌ဖြင့္လွစ္ေသာ ျမန္မာနိုင္ငံ ဗုဒၶဘာသာ မိဘမ.ဲ့ကေလးမ်ားေစာင့္ေရွာက္ေရးအသင္းက တည္ေထာင္သည့္ (ဘီဘီအိုေအ)ဘဏ္ျဖစ္သည္။

ထိုစဥ္က ခ.်စ္တီ.းက.ုလ.ားမ်ားပိုင္ဘဏ္မ်ား ၿမိဳ႕႐ြာအႏွံ႔ရွိေသာ္လည္း စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ဦးရဲေက်ာ္သူ၏ဩဇာအာဏာေၾကာင့္ ခ.်စ္တီ.းက.ုလ.ားမ်ားက စစ္ေတြၿမိဳ႕တြင္ ဘဏ္မ်ားဖြင့္လွစ္ရန္ အႀကိမ္ႀကိမ္ႀကိဳးစားခဲ့ေသာ္လည္း မည္သည့္ဘဏ္မွ ဖြင့္လွစ္နိုင္ျခင္းမရွိခဲ့ပါ။

ဦးရဲေက်ာ္သူ၏ ႂကြယ္ဝခ်မ္းသာမႈဂုဏ္သတင္းေၾကာင့္ အိႏၵိယအစိုးရက ဖိတ္ၾကား၍ အိႏၵိယသူေဌးမ်ားကို ခ်ီးျမႇင့္သည့္ သူေဌးဘြဲ႕ႏွင့္ က်က္သေရေဆာင္ ေ႐ႊစလြယ္ရတံဆိပ္ ခ်ီးျမႇင့္ခဲ့သည္။ ၿဗိတိသွ် ျမန္မာျပည္ ေကာ္မရွင္နာ၏ အႀကံေပးဘုတ္အဖြဲ႕ဝင္အျဖစ္လည္း

ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ရသည္။ စီးပြားေရးေအာင္ျမင္လာသည္ႏွင့္အမွ် ဘုရားတည္၊ ေက်ာင္းေဆာက္ အလႉဒါနအေျမာက္အျမား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ အထင္ရွားဆုံးမွာ ေက်ာက္ေတာ္ရွိ မဟာမုနိဘုရား သိမ္တန္ေဆာင္းေတာ္ႀကီး၊ ေၾကးဆင္းတုေတာ္ၾကီးတို႔ ျဖစ္သည္။

ထိုစဥ္က ထင္ရွားေသာ လယ္တီဆရာေတာ္ႀကီးကိုလည္း စစ္ေတြၿမိဳ႕သို႔ပင့္၍ တရားပြဲမ်ားက်င္းပေပးခဲ့သည္။ လူမႈေရးအေနျဖင့္ စစ္ေတြေဆး႐ုံႀကီး၌ အမ်ိဳးသမီးသားဖြားေဆာင္ကို ေဆာက္လုပ္လႉဒါန္းခဲ့သည္။ ယခုအခါ သံေက်ာင္း (သို႔) ဦးရဲေက်ာ္သူေက်ာင္းဟု အမည္တြင္ေသာ

ဘုန္ႀကီးေက်ာင္းကို သက္ရွိထင္ရွားရွိစဥ္ကပင္ ေဆာက္လုပ္ရန္ သစ္မ်ားဝယ္၍စီစဥ္ခဲ့သည္။ ေနာင္အခါ ဖခင္ကိုရည္စူး၍ သားသမီးမ်ားက သံထည္မ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ သံေက်ာင္းဟုအမည္တြင္ခဲ့သည္။ ဦးရဲေက်ာ္သူႏွင့္ ေဒၚသံဒါျဖဴတို႔တြင္ သားသမီး (၁၀)ဦး

ထြန္းကားခဲ့သည္။ သား (၆)ဦးမွာ ဦးေက်ာ္ဦး၊ဦးခ်န္ထြန္း၊ ဦးစံေက်ာ္၊ဦးေ႐ႊဘန္း၊ဦးသာဇံ၊ဦးေ႐ႊသာႏွင့္ သမီး (၄)ဦးမွာ ေဒၚစံဝင္း၊ေဒၚစံျမခိုင္၊ေဒၚေ႐ႊခိုင္၊ေဒၚ႐ႊင္ထီးမတို႔ျဖစ္ၾကသည္။ ၎တို႔အနက္ သား(၄)ေယာက္မွာ ထင္ရွားသည္။ သားအႀကီးဆုံးဦးခ်န္ထြန္းမွာ အဂၤလန္တြင္

ဥပေဒပညာသင္ၾကားခဲ့ၿပီး ဥပေဒေနာက္ဆုံးႏွစ္၌ ပထမတန္းမွဆအာင္ျမင္ခဲ့ကာ ေနာင္အခါ ထင္ရွားေသာ ဥပေဒပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္လာသည္။ ဦးခ်န္ထြန္းကဲ့သို႔ပင္ သားမ်ားျဖစ္ေသာ ဦးေ႐ႊသာ၊ ဦးေ႐ႊဘဲ၊ ဦးသာဇံတို႔ကိုလည္း အဂၤလန္သို႔စလႊတ္၍ ဥပေဒပညာမ်ားသင္ၾကားေစခဲ့သည္။

ဦးရဲေက်ာ္သူသည္ အသက္ ၇၇ႏွစ္အ႐ြယ္ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၇၂ခုႏွစ္ နယုန္လျပည့္ေက်ာ္(၁၃)ရက္ အဂၤါေန႔ နံနက္(၈)နာရီတြင္ က.ြယ္လ.ြန္ခဲ့သည္။ က.ြယ္လ.ြန္ခ်ိန္တြင္ သားသမီးမ်ားအတြက္ အေမြအျဖစ္ ႐ူပီးေငြ သိန္း ၇၀မွ် က.်န္ရ.စ္ခဲ့သည္။

ေလးစားစြာျဖင့္ ခရက္ဒစ္